Keerkoppeling

Verschillende typen keerkoppelingen komen voor op de Albin benzine en dieselmotoren. Allemaal zijn ze geïntegreerd in het motorontwerp en specifiek voor één of meerdere type Albin motoren ontworpen. Naast de Albin keerkoppelingen reviseren wij ook de Volvo Penta keerkoppelingen van het type MS en type RB. De MS koppeling komt o.a. voor op de Volvo Penta MB10a.

1. Keerkoppelingen remband type (Albin O-11, O-21, AL-23, O-41, O-411 & AD-2) 

Albin O-21

Op de Albin O-11, O-21, AL-23, O-41, O-411 en AD-2 zit een oliebad gesmeerde remband / platenkoppeling met een 1:1 overbrenging, al dan niet met een aangehangen reductiekast (O-411 & AD-2). Dit type keerkoppeling bestaat uit een planetair tandwielstelsel met conische tandwielen. Door middel van het aanspannen van een remband om het huis van het tandwielstelsel wordt de draairichting van de krukas omgekeerd, en kan men achteruit varen. Door middel van het aandrukken van een platenkoppeling wordt het gehele tandwielstelsel gekoppeld aan de krukas en kan men vooruit varen.

Dit type keerkoppeling kenmerkt zich door een grote bedienings pook aan de keerkoppeling, en een aanzienlijk schakelmoment. Daarnaast is het oliecarter en het keerkoppelingcarter van elkaar gescheiden. Deze keerkoppeling is niet geschikt voor éénhendel bediening door middel van trek-druk kabels. Remband keerkoppelingen zijn relatief robuust (maar niet onkwetsbaar) en overleven over het algemeen – bij normaal gebruik – de levensduur van de motor.

Bij revisie wordt de keerkoppeling volledig gedemonteerd. Alle bewegende en slijtagegevoelige delen (koppelingsplaten, tandwielen, remband, remtrommel, bedieningshevels, schakelvork, schakelconus, druklager, etc.) worden geinspecteerd op overmatige slijtage en zo nodig hersteld of vervangen. Zelden worden hiervoor nieuwe delen gebruikt, omdat de keerkoppeling een deel van de motor is wat bij normaal gebruik niet als eerste versleten is. Vaak volstaat het vervangen door ruil delen, welke over het algemeen voldoende op voorraad zijn.

Na inspectie en reparatie wordt de keerkoppeling weer aan de motor gemonteerd met nieuwe afdichtingen, en de koppeling wordt afgesteld. Dit laatste blijkt voor Albin eigenaren vaak een lastig karweitje te zijn, omdat de afstelling van de achteruit positie en de neutraal positie aan elkaar gerelateerd zijn. In de levensduur van de motor zal het meerdere keren nodig zijn om zowel de vooruit als de achteruit positie bij te stellen. De procedure hiervoor staat in het handboek beschreven.

2. Frictieveer koppeling (Albin O-22 & AD-21)

Albin O-22

Op de Albin O-22 en AD-21 zit een keerkoppeling gemonteerd die door middel van het al dan niet aanspannen van grote frictieveren (stropveren) de krukas beweging al dan niet omkeert. De koppeling heeft een 1:1 overbrenging. Ook voor dit type keerkoppeling bestaat een aangehangen reductiekast (AD-21).

Dit type keerkoppeling kenmerkt zich door een compact ontwerp, en de keerkoppeling is geschikt voor éénhendel bediening middel van trek-druk kabels.  De koppeling wordt vanuit het motorcarter gesmeerd en heeft geen apart oliebad.

Met name bij verkeerd gebruik kunnen bepaalde onderdelen in deze keerkoppeling beschadigd raken of versneld verslijten (vaak de frictieveren en schakelplunjers). Het is van groot belang voor de levensduur van deze onderdelen dat het schakelen bij stationair toerental gebeurd, en niet bij hogere toerentallen.

Wanneer er schade of overmatige slijtage is ontstaan aan bovengenoemde onderdelen, dan kenmerkt zich dat vaak door het slippen van de vooruit of achteruit, of door tikken van de koppeling. Hiermee doorvaren is onverstandig, omdat dan verdere schade kan ontstaan aan andere onderdelen in de keerkoppeling. Bijstellen van dit type keerkoppeling is niet mogelijk.

Na inspectie en reparatie wordt de keerkoppeling weer gemonteerd met nieuwe afdichtingen en indien nodig andere nieuwe delen.

Let op: voor een correcte werking is het essentieel dat de motor (en daarmee ook de keerkoppeling) gesmeerd wordt met de voorgeschreven SAE30 olie.

3. Monoshift keerkoppeling (Volvo Penta MB10a)

MB10_motor2

IMG_20150515_120059

IMG_20150525_121159

Onder andere op de Volvo Penta MB10a motor zit een MS-type (MonoShift, MS1) keerkoppeling met een 1:1 overbrenging. Deze conus keerkoppeling is een doordacht stukje techniek en slim ontworpen. Volvo Penta heeft op dit ontwerp lange tijd patentrecht gehad. Revisie van deze koppeling is een secuur karweitje en vergt de nodige ervaring.

De MS koppeling kenmerkt zich door een compact ontwerp en is geschikt voor éénhendel bediening door middel van trek-druk kabels. De koppeling wordt oliebad gesmeerd en heeft een eigen carter. Ook voor deze keerkoppeling bestaat een reductiekast (voor sommige Volvo Penta dieselmotoren). Bij een Volvo Penta MB10a hangt er geen reductiekast aan de koppeling.

Bij revisie wordt de keerkoppeling volledig gedemonteerd. Alle bewegende en slijtagegevoelige delen (primaire as, secundaire as, lagers, schakelconus en cups, commandeurmechanisme, etc.) worden geïnspecteerd en nagezien en gemeten op overmatige slijtage. Vaak is de borging op de secundaire as gebroken, dit kan komen door o.a. een plotselinge belasting op de schroefas (vuil of touw in de schroef bijvoorbeeld) of door overmatige slijtage, of door een combinatie van. De keerkoppeling functioneert dan niet goed meer (slipt). Wanneer de keerkoppeling slipt, verbrandt de smeerolie in de koppeling en wordt grijs van kleur. Bij een goed werkende koppeling is de olie blank (wat niet betekent dat deze niet jaarlijks vervangen hoeft te worden..).

Na inspectie en reparatie wordt de keerkoppeling weer gemonteerd met nieuwe afdichtingen en indien nodig andere nieuwe delen, en de koppeling wordt afgesteld. Gedurende de levensduur van de MS koppeling kan het nodig zijn de veerdruk van het commandeurmechanisme bij te stellen (bij niet plotseling optredende, toenemende slip).  De afstelprocedure hiervoor staat in de motordocumentatie.

Let op: voor een correcte werking is het essentieel dat de keerkoppeling gesmeerd wordt met de voorgeschreven minerale 10W30 olie.